Szukaj na tym blogu

czwartek, 21 sierpnia 2014

Wszystko o…


Słoneczniki
Ciągle ku przejasnemu słońcu odwracający
oblicze…
/Juliusz Słowacki/


W takt dalekiej, rytmicznej, przeciągłej muzyki,
Kołyszą mnie na słońcu złote słoneczniki.
Nie słyszę głosów ludzkich, nie widzę dna chaty,
Słyszę tylko melodię, widzę tylko kwiaty.

Pszczoły słodsze od skrzypiec, dzień słodszy od miodu,
Zwabiły mnie w sam środek wiejskiego ogrodu
I nakryły całunem złocistej ojczyzny,
Przez którą słońce sączy święte optymizmy.

Odgrodzony od świata, zamknięty wśród blasku,
Staję się własnym cieniem, co zastygł na piasku,
I umieram z nim razem pod echo muzyki,
Zabity przez ogromne, złote słoneczniki
/ Stanisław Baliński/



Siedząc w ogrodzie  w sierpniowe dni widzimy górujące nad kwitnącymi floksami, daliami i mieczykami żółte słoneczniki. Trudno sobie wyobrazić sierpień bez słoneczników. To jak grudzień bez śniegu. Są wysokie i niskie, nieprzerwalnie kwitnące od lipca do października. A gatunków jest wiele.

http://www.gmushrooms.com/Posters/sunflowers.htm





Nazwa łacińska Helianthus wywodzi się od dwóch słów greckich : helios, oznaczającego słońce, oraz anthos, czyli kwiat. Przyczyną takiego Nazewnictwo wiąże się prawdopodobnie z tego, iż kwiatostany słoneczników przypominają tarczę słońca, a kwiatostany kierują się zawsze ku słońcu, naśladując jego bieg.


Jak słonecznik

Jak kwiat słonecznika  
kierować  się do słońca 
tam gdzie ciepło i dobro
a ciemności i zła unikać .
Mieć prosty kręgosłup
jak łodyga słonecznika
która nie da się złamać
a jedynie się ugina.
Liśćmi zielonymi się otoczyć
jak nadzieją
Uśmiech mieć radosny, złoty
tak jak słoneczniki się śmieją.
Być tak jak słonecznik
promienną radością
bo płatki słonecznika 
jak słońce świecą jasnością.
Złote słoneczniki sprawiają
że smutne dni się rozjaśniają
Bądźmy jak słoneczniki słoneczni 
radość nieść to dar serdeczny.


 / Niebieskooka-Basia/
http://malinowy-optymizm.blog.onet.pl/2009/08/11/badzmy-jak-sloneczniki/


Słonecznik jest greckim symbolem nimfy wodnej Clytie, która zamienia się w słonecznika w żałobie po stracie Apolla, swojej wielkiej miłości. Jest on też symbolem Daphne , innej greckiej nimfy. Uważano także, że są to wyjątkowe rośliny o magicznej mocy i pięknie. Moc  ofiarowała im Bogini Atena, a z  kolei piękno  Bogini Afrodyta.   Nie dziwi więc, że kwiaty od początku wykorzystywano do odprawiania religijnych ceremonii i magicznych rytuałów.

W chińskiej symboli­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ce słonecznik jest oznaką długiego życia, szczęścia i pomyślności, a żółty kolor  oznacza witalność i inteligencję. 



Jest mowa kwiatów, tajemna i cicha…
/Wincenty Pol/

Duma, pycha i arogancja. 
Właśnie te cechy może oznaczać słonecznik....
Ale w mowie kwiatów   adoracja, despotyzm.



Mimo wszystko ojczyzną  słonecznika  jest Ameryka. Uprawę jego zaczęto już ponad 2600 lat temu w Meksyku, a później dalej na północ i południe. Indianie, rdzenna ludność  tego kontynentu traktowali słoneczniki jako symbol boga słońca. Słonecznik dostarczał pożywienia, leczył i chronił przed …. złem.  Kapłanki boga słońca nosiły podczas obrzędów korony wzorowane na jego kwiatach. Wierzyli, że spaja energię z promieni słonecznych i przechowuje ją w ziarnach, które jedząc je, nasycą się słońcem dającym zdrowie, siłę i piękno.  Naparami i odwarami z jego złocistych płatków leczyli choroby, którym towarzyszyła gorączka, reumatyzm, a także problemy z żołądkiem, przemywali stłuczenia, oparzenia i trudno gojące się rany. Oleju wyciskanego z pestek używali do łagodzenia podrażnień i stanów zapalnych oraz niektórych chorób skóry , a także w celach kosmetycznych. Same pestki zaś mielili na mąkę, z której wypiekali chleb. Uważali je ponadto za wspaniały afrodyzjak – mężczyźni, by popisać się przed ukochanymi wigorem, opychali się słonecznikowymi nasionami, jak niegdyś u nas panowie pestkami dyni przed nocą poślubną.


Dzięki indiańskiej kreatywności, wyhodowane zostały odmiany różnych kolorów. Rozróżniało się wtedy te o ziarnkach białych, czarnych, czerwonych i czerwono- białych. Jedna z odmian słonecznika znana była od starożytności i w Azji – hinduskie oraz chińskie piękności nacierały słonecznikowym olejem włosy, by były lśniące, gęste i łatwo się układały.
W Europie słonecznik rozpowszechnił się w XV w.  Przywieziony został z Ameryki na statkach Pizarra jako dar dla hiszpańskiego króla. A z nim – indiańska wiara, że przynosi szczęście i odpędza złe duchy nocy.



Długo też uchodził za roślinę głównie ozdobną i magiczną, choć jego nasiona czasem pogryzano. Syreniusz w  swoim Zielniku napisał o nim, że „ma dodawać siły mężom, a jego korzeń zawieszany na szyji  broni od nagłej śmierci.”
Nadto zastosowanie miał różne. W Portugalii wykorzystywano go do produkcji kaszy, a w Niemczech do czegoś co zastępowało kawę, a  później zaczęto z niego uzyskiwać olej. Oprócz tego wykorzystywano go w przemyśle włókienniczym oraz do wyrabiania farb. A w zielarstwie  liśćmi słonecznika leczono różne choroby np. żółtaczkę. 
Jednakże słonecznik swoją popularność zawdzięcza Rosjanom, którzy jako pierwsi zaczęli go uprawiać na masową skalę.

Za panowania Piotra Wielkiego ortodoksyjny kościół rosyjski zakazał spożywania większości rodzajów olejów podczas Wielkiego Postu, z wyjątkiem oleju słonecznikowego. To sprawiło, że ziarna i olej słonecznikowy stawał się coraz popularniejszy, z czasem  na stałe zagościły na stołach wschodniej Europy.
Sam słonecznik stał się kwiatowym symbolem Rosji, ale nie tylko. Jest także oficjalnym   godłem stanu Kansas w USA , jest kwiatem, który w stanie dzikim, wielkiej obfitości porasta w  ten stan.





A dzisiaj …. Trudno sobie wyobrazić bez niego współczesny świat…. I tak jak przed wiekami tak  i teraz słoneczniki w ciągu dnia „idą za słońcem”, zwracając ku niemu kwiatostany, a na noc kierują je ku wschodowi, jakby w oczekiwaniu na jego ponowne wzejście.
W środku kwiatów, jak pełnia pomiędzy gwiazdami, 
Krągły słonecznik licem wielkiem, gorejącem 
Od wschodu do zachodu kręci się za słońcem.
/Adam Mickiewicz/

Służy człowiekowi jako pożywienie, w przemyśle  i jako ozdoba. Nic nie wskazuje by jego znaczenie miało się zmniejszać, wręcz odwrotnie.


I nie należy zapominać, ze owoce  słonecznika są zimą znakomitym  pokarmem  dla ptaków.






Kiedyś, przejeżdżając przez Węgry, z konieczności  od Budapesztu po Balaton objazdami, lokalnymi drogami nie widziałem na tej równinie nic prócz  ciągnących się kilometrami plantacji słonecznika.
W fazie kwitnienia takie olbrzymie plantacje słonecznika robią wrażenie. 
 https://www.facebook.com/photo.php?fbid=8697177230478
54&set=gm.838581469494429&type=1&theater

https://www.facebook.com/photo.php?

Ale  dojrzałe słonecznikowe "kołacze" już nie są tak atrakcyjne.


Na obu półkulach zachwycano się jego urodą. Urzekał poetów i malarzy – jak choćby Vincenta van Gogha, który, stworzył cały cykl 11 obrazów poświęconych słonecznikom. I to właśnie ze słonecznikami jest on identyfikowany.


Słoneczniki Vincenta

( do Vincenta Van Gogh'a ) 



Gdy spoglądam w lica twoim słonecznikom, 

to jakbym patrzyła kilku słońcom w tarcze. 

Ekspresja uczuć, wręcz emanują życiem, 

nagle martwa natura nie jest już martwa. 



Czuję ich lepkość w dojrzewaniu i spokój, 

czy był twoim pragnieniem panie Van Gogh? 

Twego życia pandemonium, jak scheda losu, 

gdzie chaos twych myśli, niczym zabójczy grog. 



Smutek pozostawiłeś gdzieś na duszy dnie, 

kroplą farby zastygłej w kolorze brązu. 

Wirujący tragizm spoczął na nocnym niebie, 

samotność pierzchła na pochytówkachlony pień wiązu. 



Pątnikując drogami, pejzaże przemierzasz 

po płótnie, wraz z nieodpartą chęcią tworzenia 

Mistrz ciepła i światła, w którym łan dojrzewa, 

po lęk w indygo i śmierć w szarościach, i cieniach. 
/ Zofia  Szydzik/

Oczywiście  znalazły swoje miejsce w światowej filatelistyce. Słonecznikowe znaczki wyemitowały m.in. takie kraje jak Ghana czy Dominika.













Są też częstym motywem na pocztówkach.



 

ona nosi imię wysokiego słonecznika 
który zakochany bardzo 
odwraca wniebowziętą głowę 
z tysiącem złotawych źrenic 

w szerokie liście 
rojem pszczół 
opada słońce 

więc dźwięczy 
słonecznik 
w niebiesko rzucony 
złoto 

a Van Gogh - który 
istniał tylko w wyobraźni aniołów 
sadzi go na płótnie 
i przykazuje świecić
/Halina Poświatowska/



Od kilku lat słoneczniki karłowate stały się bardzo popularne. Są wykorzystywane nie tylko do bukietów, ale także jako kwiat doniczkowy.
Piękno słonecznikowych bukietów dostrzegli organizatorzy Mistrzostw Europy w lekkiej atletyce  2014 obdarowując medalistów  wiązankami  słonecznych kwiatów. 













/www.express.co.uk/
sport/othersport/499841/Brit-Martyn-Rooney-claims-400m-gold-on-another-night-of-medals-i
-Zurich&h=700&w=590&tbnid=QkGo3BjN238
oLM&zoom=1&tbnh=245&tbnw=206&usg=
__lH-k_3g9DHWO2kZkikbDrGUmnM0=


*
28-09-2015 r.

autor I.Jankowska-Kozak


*