Szukaj na tym blogu

piątek, 23 maja 2014


Wszystko o….
Konwalia majowa.
(Convallaria majalis L.) 

„Łanuszka po prostu, a po ogrodniczemu nazywana konwalią, w lasach rodząca się, do ogrodów przesadzona, mająca kwiat pachnący…..” tak napisano w 1817 r. w „Sekretach ogrodnikom potrzebnych i innym zdatnych”.
Roślina ta  posiada także wiele nazw zwyczajowych: konwalia leśna, konwalia wonna, lanusz, lanka, końska grzywa, lanuszka, gładysz, kokoryczka, padolna i jeszcze inne. Mnóstwo tego!

Najpierw nazywano ją Lillium convalium, czyli lilią dolin, gdyż  z łaciny Convállis znaczy głęboką, otoczoną górami dolinę.
Ponieważ jednak mylono ją z  lilią białą Lilium candidum, Linneusz tworząc nazwę naukową nawiązał do okresu kwitnienia rośliny i wprowadził nazwę Convallaria majalis. A nazwa „konwalia” w języku polskim pierwszy raz spośród zachowanych źródeł użyta została w Zielniku Syreniusza w 1613, a nazwa „konwalia majowa”  później, w publikacji wydanej w 1867 .
W języku angielskim jako Lilly of the valley przetrwała do dziś.







Białe, bielusieńkie,
jak łzy kryształowe
śliczne i maleńkie
konwalie majowe...
/Baltissen Aleksandra/












Od zawsze kojarzą mi się z imieninami mojej babci – Zosi. Zawsze kwitły obficie na Zofii, w dniu Jej imienin. 






Konwalia majowa występuje na półkuli północnej w klimacie umiarkowanym, w Europie oraz  środkowej i północnej Azji oraz Ameryki Północnej .
W Polsce możemy ją spotkać głównie na niżu, w suchych i widnych lasach mieszanych i liściastych oraz w zaroślach. Znacznie rzadziej pojawia się w górach. Najwyższe jej stanowisko odnotowano na Sarniej Skałce w Tatrach Zachodnich.
 Ich polska tradycja to setki lat.

Konwalie jak nadzieje nigdy niezwodnicze.
(Leopold Staff)

Jeszcze 20 lat temu licznie występowała w naszych lasach, dziś staje się coraz rzadsza, ale coraz częściej obficie kwitnąca w przydomowych ogródkach. Łany białych, pachnących konwalii to jeden z najmilszych widoków w majowym parku czy ogrodzie.
Konwalia jest obiektem wielu legend.  Według jednej, konwalia powstała z łez Ewy wygnanej z raju. Jej białe drobne kwiaty stały się symbolem Matki Boskiej, nazywane łzami Naszej Pani.
Dawne wierzenia traktowały konwalię jako znak pomyślności, szczęścia i miłości. Znalazła również miejsce na obrazach poświęconych tematyce religijnej. Ponieważ ułożenie kwiatów przypomina drabinę, dlatego też w średniowieczu mnisi nazywali konwalię „drabiną do nieba”.
Zdobiła ołtarze, wizerunki świętych, księgi liturgiczne.

Cała roślina jest trująca. Zjedzenie kilku jagód lub wypicie wody z wazonu, w którym stał  bukiet konwalii może zakończyć się śmiercią.

Może dlatego, że choć w dużych dawkach truje, to w małych świetnie sprawdza się jako lekarstwo.
„….maiąca kwiat pachnący, który z wódką przepa­lany , do ocucenia mdleiących iest lekarstwem wypróbowanym.”
/Józef Drege Sekreta ogrodnikom potrzebne i innym zdatne”1817/

Wyciąg z konwalii wzmacnia osłabione serce
Kiedy nierówno bije, waha się i ustaje

/Maria Jasnorzewska-Pawlikowska/

Przez z górą piętnaście wieków wierzono też, że lek z konwalii,  jak potwierdzał to w znanym XVI-wiecznym herbarzu Marcin Siennik … wskrzesza zmarłych .
Wiara w jej lecznicze działanie  była do tego stopnia duża, że kiedyś uznano ją za symbol wiedzy i sztuki medycznej.
Kwiaty te wielokrotnie stanowiły źródło natchnienia artystów, zarówno w literaturze, sztuce, jak i w muzyce.


Z jej kwiatami   w dłoni sportretowano między innymi,  wielokrotnie Mikołaja Kopernika.







Konwalia, choć niewielka i niepozorna, wygląda pięknie, a pachnie równie ładnie i intensywnie. Zapach kwiatów jest.  Słodki i delikatny zapach kwiatów wykorzystuje się w przemyśle perfumeryjnym  /olejek konwaliowy/.
Według legendy to właśnie zapach konwalii majowej przyciąga słowiki.

Dobranoc pachnie konwaliami
Właśnie stoją na biurku
Gdy przeczytasz ten list
Może poczujesz ich zapach
Tak na pewno pachnie tęsknota

Aleksandra Tarkowska/

Kwiaty konwalii pobudzają do kichania, dlatego są dodawane do tabaki.
Konwalia od 1982 r. to  narodowy  kwiat  Finlandii. 
Jej wizerunek znalazł się na rewersie fińskiej monety o  nominale 10 penniä




 oraz rewersie białoruskiej  monety o nominale 10 rubli.







W 2011 r. kolekcjonerską monetę przedstawiającą konwalię majową wprowadził do obiegu również afrykański Benin.







W Belgii, Szwajcarii, Niemczech i we Francji 1 maja  tradycyjnie obchodzone jest święto konwalii.
Dawniej we Francji przed pierwszą niedzielą maja zbierano w lesie konwalie i zdobiono nimi okna i drzwi domów. Obecnie w święto konwalii (la fête du muguet) w kraju tym  tradycyjnie jest sprzedawana  jest na ulicach, a członkowie rodzin obdarowują się wzajemnie bukietami tych kwiatów, bądź przesyłają pocztówki z konwaliami, bo wierzą, że kwiat ten przynosi szczęscie!
Que cette journée de 1 mai apporte le bonheur â tous.
Ten dzień 01 maja przynosi szczęście wszystkim.
W Niemczech z kolei podczas kwitnienia konwalii urządzano w lasach festyny ludowe, podczas których wrzucano kwiaty konwalii do ognisk jako ofiarę dla bogini wiosny. Tradycję tę  z terenu Niemiec ilustruje także obraz niemieckiego malarza Franza Winterhaltera zatytułowany 1 maja 1851.


Pocztowe refleksje. 
Pocztówki i znaczki pocztowe.

                                                                                                                                               
















I jak tutaj nie wspomnieć o Konwaliowej Wyspie w województwie wielkopolskim w gminie Przemęt.  Nazwa wyspy pochodzi od masowo rosnącej konwalii majowej z pręcikami o różowym zabarwieniu. To niezwykle atrakcyjny rezerwat przyrody.
Inne miasto  to Ośno Lubuskie. Nie każdy  wie, że konwalia przed II wojną światową przynosiła temu miastu, wówczas  Drossen niemałe dochody i przyczyniła się do jego sławy nie tylko w Europie, ale i poza jej granicami. Na przełomie XIX/XX wieku, olbrzymie ogrodnictwa w Ośnie specjalizowały się w produkcji bulw konwalii zdolnych do kwitnienia, które  trafiały na rynek europejski i amerykański. Miasto ochrzczono wówczas mianem "konwaliowego miasta" , miasta majowych kwiatów , z niemiecka Maiblumenstadt, a producentów bulw "konwaliowymi królami" . Ten chroniony dziś gatunek bez większego problemu można jeszcze dziś spotkać w ośnieńskich lasach.

gmina Mellerud 
Konwalie znalazły  się także w herbach europejskich miejscowości .

Norweska gmina Lunner, szwedzka gmina Mellerud , niemieckie miejscowości Weilar i Escheburg mają w swoich herbach konwalie.




gmina Lunner

Gmina Weiler
Gmina Escheburg






Konwalie  w wazonikach wyglądają pięknie.I nie nie potrzeba im jakiegokolwiek przystrajania. Rewelacyjnie prezentują się też w bukietach ślubnych podkreślając szczęście Młodej Pary.


Biały dzwoneczek - Konwalia

Gdy konwalia dzwonić zaczyna, 
to o przyjaźni mi przypomina. 
Napary z niej w winie, 
pamięć poprawią - ona z tego słynie... 
Wszystkim dzisiaj konwalię ofiaruję, 
gdyż dzięki Wam przyjaźń i koleżeństwo znajduję. 
Ona uleczy - kto ma zbolałe serce, 
jako "złota woda" - da radę nawet w rozterce! 
Ten mały kwiatek - konwalia majowa 
to bajkowa, nieśmiała bylina kłączowa. 
Jest pokorna i nie traci nadziei, 
ponieważ wie, że mozaikę szczęścia się z niej klei... 
W perfumach ukryta, 
spełnia się całkowicie i jest niesamowita. 
Powtarza to tabaka, 
gdyż jest jej składnikiem - artystka z niej taka. 
Pobudza również marzenia 
- losy ludzkie zmienia... 
Konwalia zerwana o świcie 
nagradza subtelnym zapachem sowicie. 
W Europie kwiat szczęścia, pomyślności i młodości 
dawany jest jako symbol stałości... 
Jej dzwoneczkami do Ciebie dzwonię 
i zapewniam, że o przyjaźń dbać będę, i jej nie roztrwonię... 
Potęgę przyjaźni tak wyrażam 
i Ciebie w tym białym kwiatku - poważam. 
/Baltissen Aleksandra/

Konwaliowo...
Drobne i skromne
dostrzegane z trudem
na grządce
rabatkach
porankowo zroszone
zdobią skraj lasu
parki
skalniaki
jakie to kwiaty?
ledwie widoczne
pośród zielonej
gęstwiny liści
dzwonią uroczyście
gdy zrzucają rosę
z zaspanych powiek
całe ich kiście
sycą oczy
nieziemskim pięknem
jakąś magią
zaklętą
w małym kwiatku
niczym... Małym Księciu!
pod wieczór
znowu dzwonią
na majowe nabożeństwo
odurzają zapachem
nostalgią wspomnień
czarują
w struny serc uderzając
subtelny rzucają urok
a ich pęki związane
w serdeczne bukieciki
dziecięcą dłonią wręczane
w Matek Święto
już na zawsze pozostaną
symbolem
czystej miłości
jak ta na planecie
gwiazdą B-612 zwaną -
u Małego Księcia
(Jadwiga Zgliszewska)

....................................
Nie musimy o to pytać fachowego ogrodnika,
Z amatorskich bowiem obserwacji już wynika,
Że konwalia jest wyraźnym przeciwieństwem słonecznika.


Jako drobny,
Skromny kwiat od urodzenia,
Nie pcha się na plaże pełne słońca,
Szuka raczej cienia.


A w tym cieniu,
Gdzie wokoło są konwalie inne,
Życie wiedzie typowo rodzinne.


Gdy się człowiek czasem spotka z konwaliami,
To tak wyglądają konwalie pod drzewami,
Jakby właśnie przyjechały na wycieczkę,
Żeby sobie w lesie odpocząć troszeczkę.

Wszędzie dzieci konwaliowe,
Mężowie
I żony,
Taki konwaliowy piknik na kocach zielonych.
Tyle, że nikt tu nie pije
I jajek nie pieprzy,
No i zapach od konwalii płynie dużo lepszy.

Chociaż niepokaźna taka,
Choć ma wzrost na dwóję,
To konwalia, mimo wszystko, pierwszorzędnie truje.

Takie jak ta wiadomostki
Przydać się nam mogą,
Bo wskazują jakie kwiaty dawać naszym wrogom.

A konwalie wypadają w dodatku niedrogo.

/Ludwik Jerzy Kern/
..............................
Konwalia
Na kwiatku konwalii kropelka zawisła
Porannej rosy przejrzystej,
A w kropli tej jasność słoneczna zabłysła
Promieniem tęczy barwistej.
Na lica dziewczyna błyszczące łza spadła
I uczuć odbija promienie,
A w łezce tej jasnej myśl moja odgadła
Gorące serca płomienie.
Kwiateczek uroczą białością jaśnieje,
A listki piękną zielenią,
Nie lęka się skwaru, ni chłodnej zawiei,
Bo drzewa go bliskie ocienią.
Tak postać dziewczęcia zachwyca skromnością,
A serce do szczęścia się śmieje,
Osłoni ją młodzian przed życia przykrością
Bo dusza jej piękna jaśnieje
/Władysław Olszewski/