Szukaj na tym blogu

niedziela, 17 listopada 2013

Nie piszę o ogrodach, jakby pisał ogrodnik.
Nie daję tych prawideł,
które  się w tysiącznych książkach znajdują.
/księżna Izabela Czartoryska/

Nasturcje.
Jest mowa kwiatów tajemna i cicha...
 (Wincenty Pol)
Nasturcja - gracja,
daleka(i) jestem od zazdrości,
pamiętaj o mnie,
 intuicja, 
lęk przed odmową, 
oszołomiłaś mnie.
Tradycyjnie podarowanie bukietu nasturcji oznacza 
okazanie wielkiego szacunku…

Rzeżucha Indian.

Szczęśliwe kwiaty! im wolno wyrazić
Wszystkie pragnienia i smutki, i trwogi;
/Adam Asnyk/





Pamiętam je z dzieciństwa. Rosły w ogrodach.
Pod zbutwiałymi, brudnymi oknami –
jasnozielone liście, wiotkie pędy,
cuchnące, zda się chore kwiaty –
jakby z innego, obcego świata,
którego jeszcze we mnie nie było, który dopiero
nieśmiało się objawiał pierwszymi,

przypadkowymi znakami. ……..
/ Kornelius Platelis
w przekładzie Izabeli Korybut-Daszkiewicz/


Nasturcje można uznać za staromodne kwiaty, ale ich popularność wzrosła w ostatnich latach i coraz więcej miłośników wprowadza ich do swoich ogrodów. „Roczne wspinacze” są lekko pachnące, i kwitną od wiosny, przez całe lato i  jesień aż do nadejścia zimy. Rosną szybko i mogą pokryć ogrodzenia, budynki lub jakiekolwiek mało estetyczne zakątki  przed  czy poza budynkiem. Są także dobrym źródłem kwiatów ciętych i przyciągają do ogrodu zarówno motyle i inne owady. Uprawiane w formie pnącej bądź płożącej znajdują swoje miejsce niemal w każdym ogrodzie. 


Potrafią też być ekspansywne i wymagają „opieki”, bo pozostawione same sobie potrafią zniszczyć sąsiednie rośliny. 

To spadają ku dołowi,
To się pną do góry.
/Jan Kasprowicz, Nasturcje/


Obecnie bez tej   pochodzącej z Ameryki Środkowej i Południowej  rośliny trudno wyobrazić sobie dzisiejsze ogrody, balkony bądź tarasy. Ale kto chce mieć ładne nasturcje musi je uprawiać w ubogim gruncie. W ziemi silnie znawożonej kwiaty nasturcji zginą w powodzi wielkich , wspaniałych liści.

Mogą być uprawiane nie tylko jako ogrodowe rośliny ozdobne, ale i  w warzywniaku jako wyjątkowo jadalne. Kiedy w Ameryce na zachód ciągnęły wozy osadników tocząc się przez równiny, odkryto gatunek dziko rosnącej nasturcji. Nazwano ją "indiańską rzeżuchą". Plemiona zamieszkujące te obszary spożywali zarówno jej kwiaty jak i liście, co dawało ich pożywieniu specjalną ostrość.
I jak onegdaj na drugiej półkuli tak i obecnie ostry smak nasturcji wykorzystuje się  jako przyprawę kulinarną. Wszystkie części - liście, kwiaty i niedojrzale owoce,  które marynowane są namiastkę kaparów. 

Nie należy pominąć i leczniczego znaczenia nasturcji. Wyciągi, napary i maceraty z jej owoców stosowane są jako lek.


nasturcje się rozlały
zielonym strumieniem
co po ziemi się toczy
co chwila błyskając ogniem
wielu płomiennych oczu
                 /Jadwiga Zgliszewska/


Nasturcje inspirowały również artystów.
/Wojciech Weiss/

/Grażyna Potocka/ 


/Urszula Nieborak/


/Jola Frankiewicz/
 http://www.jolantafrankiewicz.netgaleria.pl/?p=p_29&sName=akwarele


Znalazły też swoje miejsce na znaczkach pocztowych.....

/www.katalogznaczkow.pl/znaczki2/1553.jpg
/ww.katalogznaczkow.pl/znaczkwi2/2189.jpg/

i w numizmatyce




















/ 10 rublowa srebrna moneta Białoruś
 rok emisji 2013 -  rewers/
http://sklep.mennica.com.pl/moneta-nasturcja-10-rubli/


W dzień końca świata
Pszczoła krąży nad kwiatem nasturcji,
/Czesław Miłosz/


Aktualizacja 24 listopada 2013/